Antalya Kekova Adası: Demre'nin Eşsiz Ekolojik ve Arkeolojik Hazinesi

Antalya'nın Demre ilçesi açıklarında, Kaş-Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içinde yer alan Kekova Adası, Türkiye'nin en özgün doğa ve kültür mozaiklerinden birini oluşturur. Antik adı Dolichiste olan bu ada, sadece MS 2. yüzyılda yaşanan depremlerle suya gömülmüş tarihi kalıntılarıyla değil, aynı zamanda barındırdığı zengin biyolojik çeşitlilik ve korunan ekosistemiyle de dikkat çeker. Bir ekolojist ve yaban hayatı gözlemcisi olarak, bu bölgenin doğa koruma açısından taşıdığı kritik önemi vurgulamak isterim: 26'sı endemik olmak üzere 272 bitki türü, 20 memeli türü ve 96 kuş türü burada yaşam bulur. Bu rakamlar, Akdeniz havzasının biyolojik zenginliğinin küçük ama çarpıcı bir yansımasıdır.

Coğrafi Konum ve Doğal Yapı

Kekova Adası, Antalya'nın yaklaşık 200 km batısında, Fethiye'nin ise 250 km doğusunda konumlanmıştır. Kıyıya paralel uzanan ada, 7.5 km uzunluğunda ve en geniş noktasında 1.8 km genişliğinde olup, Kaleköy (Simena) ve Üçağız (Theimussa) açıklarında yer alır. Dağlık yapısı nedeniyle en yüksek noktası 180 metreye ulaşan ada, yerleşime elverişli olmadığından ıssız kalmıştır. Bu durum, aslında ekolojik açıdan büyük bir avantajdır: insan baskısının minimal olduğu böyle alanlarda, doğal süreçler kendi dinamikleriyle işler ve türler daha az tehdit altında yaşar.

Adanın kıyıya yapışık bir boğaz oluşturarak uzanması, pitoresk adalar ve koylardan oluşan bir coğrafi topluluk yaratır. Bölgenin oluklu kıyı hattı ve önemli jeolojik oluşumları, hem deniz ekosistemleri hem de karasal habitatlar için mikro-iklim çeşitliliği sağlar. Bu çeşitlilik, farklı ekolojik nişlerin oluşmasına ve dolayısıyla tür zenginliğinin artmasına zemin hazırlar.

Ekolojik Değer ve Biyolojik Çeşitlilik

Kekova Adası ve çevresinin ekolojik değerini anlamak için, öncelikle burada tespit edilen tür sayılarına bakmak gerekir. 272 bitki türünden 26'sının endemik olması, yani sadece bu bölgede doğal olarak yetişmesi, alanın botanik açıdan ne denli özel olduğunu gösterir. Akdeniz ikliminin karakteristik bitki örtüsü olan maki formasyonu, adanın yamaçlarını kaplar. Bu bitki örtüsü, sadece estetik bir değer taşımaz; aynı zamanda toprağı erozyondan korur, su döngüsünü düzenler ve sayısız böcek, kuş ve memeli türüne barınak sağlar.

Bölgede yaşayan 20 memeli türü arasında yaban keçisi ve yaban domuzu gibi büyük memeliler öne çıkar. Yaban keçileri, dağlık ve kayalık alanlarda yaşamaya adapte olmuş, Türkiye'nin doğal mirasının önemli bir parçasıdır. Bu türlerin varlığı, ekosistemin sağlıklı işlediğinin bir göstergesidir. Yaban domuzları ise orman tabanında toprağı karıştırarak, bitki tohumlarının dağılımına ve toprak havalanmasına katkıda bulunur.

Yaban Hayatı Gözlem Rehberi

Kekova bölgesi, kuş gözlemcileri için gerçek bir cennettir. 96 kuş türünün tespit edildiği bu alan, hem yerli hem de göçmen kuşlara ev sahipliği yapar. İlkbahar ve sonbahar aylarında, göç yolları üzerinde bulunan bölge, binlerce göçmen kuşun konaklama noktası olur. Sabah erken saatlerde, teknelerle sessizce ilerlerken, kıyı kayalıklarında dinlenen martıları, karabatakları ve bazen de nadir görülen yırtıcı kuşları gözlemlemek mümkündür.

Deniz ekosistemi de en az karasal alan kadar zengindir. Caretta caretta, yani deniz kaplumbağaları, bölgede sıklıkla görülür. Bu türler, Akdeniz'in en hassas ve korunması gereken canlılarından biridir. Yumurtlama dönemlerinde kumsal alanlara çıkan dişi kaplumbağalar, insan müdahalesinden uzak, korunan kıyılara ihtiyaç duyar. Kekova'nın Özel Çevre Koruma Bölgesi statüsü, bu türlerin yaşam döngüsünün korunmasında kritik rol oynar.

Özel Çevre Koruma Bölgesi Statüsü

Kekova Adası, Kaş-Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesi içinde yer alır. Bu statü, alanın hem doğal hem de kültürel değerlerinin korunması için özel yönetim planlarına tabi olduğu anlamına gelir. 2000 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alan bölge, uluslararası koruma mekanizmalarının da ilgi odağındadır.

Özel Çevre Koruma Bölgesi statüsü, ziyaretçiler için bazı kısıtlamalar getirir, ancak bu kısıtlamalar ekosistemin sürdürülebilirliği açısından hayati öneme sahiptir. Örneğin, adanın kuzey tarafında yer alan Batık Kent (Dolichiste) kalıntıları üzerinde yüzme ve dalış yapmak yasaktır. Bu yasak, sadece arkeolojik kalıntıları korumak için değil, aynı zamanda deniz tabanındaki hassas ekosistemlerin zarar görmemesi için de uygulanır. Su altı bitki örtüsü ve omurgasız toplulukları, insan teması ile kolayca bozulabilir.

Sürdürülebilir Ziyaret Önerileri

Kekova Adası'na ulaşım, sadece deniz yoluyla mümkündür. Tekne turları genellikle Demre (Çayağzı) veya Kaş limanlarından kalkar. Kano kiralayarak bölgeyi keşfetmek de popüler bir seçenektir ve ekolojik açıdan daha az etkilidir. Motorlu teknelere kıyasla kano, su yüzeyinde daha az gürültü ve titreşim yaratır, bu da yaban hayatını rahatsız etme riskini azaltır.

Ziyaret zamanlaması, hem konfor hem de ekolojik etki açısından önemlidir. Yaz aylarında aşırı sıcak, sinek ve arı popülasyonlarında artış görülebilir. İlkbahar ve sonbahar ayları, hem daha ılıman iklim hem de göçmen kuş gözlemi için ideal dönemlerdir. Bu mevsimlerde bölgeyi ziyaret etmek, aynı zamanda yaz aylarındaki yoğun turist trafiğinden kaçınarak, doğaya daha az baskı uygulamak anlamına gelir.

Yüzme molaları, Tersane Koyu ve Akvaryum Koyu gibi izinli noktalarda verilir. Bu koylar, hem berrak suları hem de zengin deniz yaşamıyla bilinir. Ancak unutulmamalıdır ki, bu alanlarda bile sorumluluk bilinciyle hareket etmek gerekir:

• Çöp bırakmamak: Plastik atıklar, deniz canlıları için ölümcül tehlike oluşturur.
• Mercan ve kayalara dokunmamak: Deniz tabanındaki canlı organizmaların tahribi, ekosistemin dengesini bozar.
• Güneş kremi seçimi: Kimyasal içerikli güneş kremleri, su kalitesini olumsuz etkiler; mineral bazlı ürünler tercih edilmelidir.

Doğayla Uyum İçinde Keşif

Kekova Adası, sadece tarihi kalıntılarıyla değil, aynı zamanda korunan doğasıyla da keşfedilmeyi bekleyen bir hazinedir. Adanın dağlık yapısı ve ıssızlığı, yaban hayatının insan müdahalesinden uzak, doğal davranışlarını sergilemesine olanak tanır. Sabah erken saatlerde, güneş ışıkları adanın doğu yamaçlarını aydınlatırken, kayalıklar arasında otlayan yaban keçilerini görmek mümkündür. Bu anlar, doğa fotoğrafçıları için eşsiz fırsatlar sunar.

Bölgenin jeolojik yapısı da ayrı bir inceleme konusudur. Oluklu kıyı hattı, milyonlarca yıllık erozyon süreçlerinin sonucudur. Kayaların katmanları, bölgenin jeolojik geçmişine dair ipuçları taşır. Bu formasyonlar, sadece estetik değil, aynı zamanda bilimsel açıdan da büyük önem taşır. Deniz seviyesinin zamanla değişimi, tektonik hareketler ve iklim değişikliklerinin etkileri, bu kayalarda okunabilir.

Tersane Koyu, antik dönemde tekne yapım yeri olarak kullanıldığı tahmin edilen bir alandır. Burada kilise ve şapel kalıntıları bulunur. Bu koy, aynı zamanda zengin deniz yaşamıyla da dikkat çeker. Şnorkelle yüzerken, kayalıklar arasında saklanmış çeşitli balık türlerini, deniz yıldızlarını ve bazen de ahtapotları gözlemlemek mümkündür. Ancak bu gözlemleri yaparken, deniz canlılarına müdahale etmemek ve doğal davranışlarını bozmamak esastır.

Karşı kıyıda yer alan Kaleköy (Simena), tekne turlarının mola verdiği bir noktadır. Buradan kaleye tırmanmak, hem tarihi keşif hem de panoramik manzara fotoğrafçılığı için harika bir fırsattır. Kale çevresinde, Likya tipi lahitler ve kayaya oyulmuş 300 kişilik tiyatro kalıntıları bulunur. Bu tarihi dokuyu keşfederken, aynı zamanda çevredeki bitki örtüsüne ve küçük sürüngenlere de dikkat etmek, ekolojik farkındalığı artırır.