Isparta Senitli Yaylası Kalıntıları: Isparta'nın Hellenistik ve Roma Dönemi Yerleşim Merkezi

Tarihçi gözüyle Anadolu'nun antik dönemlerini incelerken, Isparta ili Aksu ilçesi sınırlarında yer alan Senitli Yaylası Kalıntıları, bölgenin Hellenistik ve Roma Çağı'ndaki yerleşim dinamiklerini anlamamız açısından kritik öneme sahiptir. İlçe merkezine 15 kilometre kuzeybatısında konumlanan bu antik yerleşim, kronolojik açıdan değerlendirildiğinde, Anadolu'nun bu kesimindeki kültürel süreklilik ve dönüşüm süreçlerinin somut kanıtlarını sunmaktadır.

Coğrafi Konum ve Stratejik Önemi

Senitli Yaylası Kalıntıları'nın birbirine yakın iki tepe üzerinde konumlanması, antik dönem yerleşim tercihlerinin stratejik mantığını yansıtmaktadır. Bu topografik seçim, savunma avantajı sağlamanın yanı sıra, çevredeki ticaret yollarının kontrolü açısından da önemli bir konum oluşturmaktadır. Tepelerin güneybatısında yer alan geniş nekropol alanı ise, yerleşimin uzun süreli bir toplumsal yaşama ev sahipliği yaptığının göstergesidir.

Arkeolojik Bulgular ve Kronolojik Değerlendirme

Yerleşimin kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, keramik buluntularının analizi, bu alanın Hellenistik ve Roma Çağı'na ait bir yerleşim merkezi olduğunu ortaya koymaktadır. Bu kronolojik tespit, bölgenin M.Ö. 3. yüzyıldan itibaren süregelen kültürel katmanlarının varlığını işaret etmektedir.

Yapılan sistematik çalışmalar sırasında elde edilen bulgular, yerleşimin kapsamını ve önemini gözler önüne sermektedir. 55 yazıt (Grekçe ve Latince), 29 kaya mezarı, 11 tümülüs, üç mil taşı ve Roma Çağı'ndan kalan yol kalıntıları, bu alanın sadece bir yerleşim merkezi değil, aynı zamanda önemli bir ulaşım güzergahı üzerinde bulunduğunu kanıtlamaktadır.

Epigrafik Veriler ve Kültürel Kimlik

Özellikle dikkat çekici olan, üçü epikorik (Pisidia dilinde) olmak üzere bulunan yazıtlardır. Bu epigrafik malzeme, yerel Pisidia kültürünün Hellenistik ve Roma etkisi altındaki dönüşümünü anlamamız açısından değerli veriler sunmaktadır. Pisidia dilindeki yazıtlar, bölgenin özgün kültürel kimliğinin Roma hakimiyeti altında bile korunduğunu göstermektedir.

Tepe çevresinde tespit edilen mimari bloklar, heykel kaideleri ve mezar stelleri, yerleşimin mimari gelişmişlik düzeyini ortaya koymaktadır. Bu yapısal unsurlar, Roma Çağı'nın standart kentsel düzenlemelerinin bu uzak bölgede de uygulandığını göstermektedir.

Nekropol Alanı ve Ölü Gömme Gelenekleri

Senitli Yaylası'nın güneybatısında yer alan nekropol alanı, antik dönem ölü gömme geleneklerinin anlaşılması açısından zengin bir laboratuvar niteliğindedir. 30 kadar mezar steli, bazıları yazıtlı ve kabartmalı olarak, dönemin sanat anlayışını ve toplumsal hiyerarşisini yansıtmaktadır. Bu stellerin Isparta Müzesi'ne taşınması, bilimsel çalışmaların sürdürülmesi açısından önemli bir koruma tedbiridir.

Tümülüs Geleneği ve Sosyal Tabakalaşma

11 tümülüsün varlığı, yerleşimde elit bir sınıfın bulunduğunu ve bu grubun kendine özgü gömü geleneklerini sürdürdüğünü göstermektedir. Tümülüs geleneği, Anadolu'nun yerel kültürel geleneklerinin Roma Çağı'nda da devam ettiğinin somut kanıtıdır.

Bilimsel Çalışmalar ve Akademik Değerlendirme

G. Labarre ile birlikte yapılan kapsamlı yayınlar, Senitli Yaylası nekropol ve yerleşmesinin bilimsel değerlendirmesini içermektedir. Bu akademik çalışmalar, yerleşimin Pisidia bölgesi içindeki konumunu ve önemini sistematik bir şekilde ortaya koymaktadır.

Roma Yol Sistemi ve Ulaşım Ağı

Roma Çağı'ndan kalan yol kalıntıları ve üç mil taşının varlığı, Senitli Yaylası'nın Roma ulaşım ağı içindeki yerini açıkça göstermektedir. Bu bulgular, yerleşimin sadece yerel bir merkez olmadığını, imparatorluk genelindeki ticaret ve iletişim ağının bir parçası olduğunu kanıtlamaktadır.

Pisidia Bölgesi İçindeki Konumu

Senitli Yaylası Kalıntıları, Pisidia bölgesine ait önemli arkeolojik veriler sunarak, bu coğrafyanın antik dönemdeki kültürel ve siyasi yapısının anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Mezar stelleri ve yazıtlarıyla bölgenin tarihsel ve kültürel kimliğini ortaya koyan bu yerleşim, Anadolu'nun iç kesimlerindeki Roma Çağı kentleşmesinin karakteristik özelliklerini yansıtmaktadır.

Sonuç ve Tarihsel Değerlendirme

Senitli Yaylası Kalıntıları, Hellenistik dönemden Roma Çağı'na uzanan süreçte, Pisidia bölgesinin kültürel dönüşümünün canlı bir tanığıdır. Kara yolu ile ulaşım imkanının bulunması, bu önemli arkeolojik alanın gelecekteki bilimsel çalışmalar için erişilebilir olmasını sağlamaktadır. Yerleşimin sunduğu epigrafik, mimari ve kültürel veriler, Anadolu'nun antik dönem tarihinin yazılmasında vazgeçilmez kaynaklardır.