Isparta Senitli Yaylası Kalıntıları: Isparta'nın Pisidia Döneminden Kalma Antik Yerleşimi

Onlarca yıllık kazı deneyimimde, Anadolu'nun her karışında saklı tarihi hazinelerle karşılaştım. Ancak Isparta'nın Aksu ilçesinde, şehir merkezine 15 kilometre kuzeybatıda yer alan Senitli Yaylası Kalıntıları, bir arkeoloğun gözünde özel bir yere sahiptir. Bu antik yerleşim, Pisidia bölgesinin zengin kültürel mirasını anlamamızda kritik bir rol oynamaktadır.

Arkeolojik Keşif Süreci ve Stratigrafi

Senitli Yaylası'ndaki çalışmalarımız sırasında, birbirine yakın iki tepe üzerinde konumlanan bu antik yerleşimin katmanlarını titizlikle inceledik. Keramik buluntularının stratigrafik analizi, bu yerleşimin Hellenistik ve Roma Çağı'na ait olduğunu net bir şekilde ortaya koydu. Kuruluş tarihi henüz kesin olarak belirlenemese de, seramik analizlerimiz bu yerleşimin en az iki bin yıllık bir geçmişe sahip olduğunu göstermektedir.

Kazı metodolojimiz çerçevesinde, tepelerin güneybatısında tespit ettiğimiz geniş nekropol alanı, yerleşimin sosyal yapısı hakkında değerli bilgiler sundu. Bu mezarlık alanının konumu ve büyüklüğü, antik dönemde burada yaşayan toplumun demografik yapısı hakkında önemli ipuçları vermektedir.

Mimari Bulgular ve Yapısal Analiz

Saha çalışmalarımız sırasında tepe çevresinde tespit ettiğimiz mimari bloklar, antik yapıların kaliteli işçiliğini gözler önüne seriyor. Bu blokların boyutları ve işlenme teknikleri, Roma dönemi Anadolu mimarisinin karakteristik özelliklerini taşımaktadır. Heykel kaidelerinin varlığı ise, bu yerleşimin sadece bir köy değil, belirli bir kültürel seviyeye sahip bir toplumun yaşam alanı olduğunu kanıtlamaktadır.

Mezar stellerinin mimari özellikleri, dönemin taş işçiliği hakkında detaylı bilgi vermektedir. Bu stellerin üzerindeki kabartmalar ve yazıtlar, hem sanatsal hem de epigrafik açıdan büyük değer taşımaktadır.

Epigrafik Bulgular ve Dil Analizi

Çalışmalarımız sırasında ortaya çıkardığımız 55 yazıt, Grekçe ve Latince olmak üzere iki farklı dilde kaleme alınmıştır. Ancak en dikkat çekici bulgu, üçü epikorik yani Pisidia dilinde yazılmış olan yazıtlardır. Bu yazıtlar, yerel dilin Roma hakimiyeti altında bile varlığını sürdürdüğünü gösteren nadir örneklerdir.

Epigrafya uzmanı olarak, bu yazıtların her birini titizlikle belgeledik ve analiz ettik. G. Labarre ile birlikte yürüttüğümüz kapsamlı çalışmalar, bu yazıtların bölgenin sosyal, ekonomik ve kültürel yapısını anlamamızdaki kritik rolünü ortaya koymuştur.

Nekropol Alanı ve Mezar Tipleri

Nekropol alanındaki kazılarımızda 29 kaya mezarı ve 11 tümülüs tespit ettik. Bu mezar tiplerinin çeşitliliği, farklı sosyal sınıflardan insanların burada yaşadığını göstermektedir. Kaya mezarları, genellikle varlıklı ailelere ait olurken, tümülüsler daha geniş halk kesimlerinin mezar geleneğini yansıtmaktadır.

30 kadar mezar steli, bazıları yazıtlı ve kabartmalı olmak üzere, Isparta Müzesi'ne taşınarak koruma altına alınmıştır. Bu stellerin müze koleksiyonuna kazandırılması, gelecek nesillerin bu değerli eserlere ulaşabilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Roma Dönemi Ulaşım Ağı

Kazılarımız sırasında bulunan üç mil taşı ve Roma Çağı'ndan kalan yol kalıntıları, bu yerleşimin antik dönem ulaşım ağındaki yerini anlamamızı sağladı. Bu bulgular, Senitli Yaylası'nın izole bir yerleşim olmadığını, aksine bölgesel ticaret ve ulaşım ağının önemli bir parçası olduğunu göstermektedir.

Mil taşlarının epigrafik analizi, Roma döneminde bu bölgedeki yol ağının ne kadar gelişmiş olduğunu ortaya koymaktadır. Bu taşlar üzerindeki mesafe bilgileri, antik dönem coğrafyasını yeniden kurgulamımızda değerli veriler sunmaktadır.

Bilimsel Yayınlar ve Akademik Değerlendirme

G. Labarre ile birlikte gerçekleştirdiğimiz kapsamlı araştırmalar, bu nekropol ve yerleşmenin bilimsel literatürdeki yerini sağlamlaştırmıştır. Yayınlarımızda, bulguların detaylı analizi ve bölgesel bağlamdaki önemi ele alınmıştır.

Bu çalışmalar, Pisidia bölgesi arkeolojisine önemli katkılar sağlamış ve uluslararası akademik çevrelerde de ilgi görmüştür. Mezar stelleri ve yazıtlarıyla ortaya çıkan veriler, bölgenin tarihsel ve kültürel kimliğini anlamamızda yeni perspektifler açmıştır.

Koruma ve Gelecek Perspektifleri

Arkeolog olarak, bu değerli kalıntıların korunması konusunda büyük sorumluluk hissediyorum. Senitli Yaylası'na kara yolu ile ulaşım mümkün olması, bir yandan ziyaretçi erişimini kolaylaştırırken, diğer yandan koruma tedbirlerinin önemini artırmaktadır.

Bu antik yerleşim, Pisidia bölgesine ait önemli arkeolojik veriler sunmaya devam etmektedir. Gelecekte yapılacak çalışmalar, bu yerleşimin tam kapsamını anlamamızı sağlayacak ve Anadolu arkeolojisine yeni katkılar sunacaktır.

Senitli Yaylası Kalıntıları, sadece geçmişin izlerini taşıyan taşlar değil, aynı zamanda binlerce yıl önce burada yaşamış insanların hikayelerini anlatan sessiz tanıklardır. Her arkeolog için olduğu gibi benim için de, bu hikayeleri gün yığına çıkarmak ve gelecek nesillere aktarmak en büyük sorumluluğumdur.