Siirt Şeyh Hamza El-Kebir Türbesi: Tillo'nun Manevi Mirasının Kalbi

Siirt'in manevi coğrafyasında özel bir yere sahip olan Tillo ilçesi, yüzyıllardır İslam tasavvuf geleneğinin önemli merkezlerinden biri olarak bilinir. Bu kadim yerleşim yerinin kalbinde, Kaymakamlık binasının hemen karşısında yer alan Şeyh Hamza El-Kebir Türbesi, bölgenin manevi ikliminin oluşmasında başat rol oynamış büyük bir velinin huzur mekânıdır. Müstakil türbe yapısı olarak inşa edilen bu kutsal mekân, sadece mimari bir eser değil, aynı zamanda asırlardır süregelen bir inanç ve maneviyat geleneğinin somut ifadesidir.

Tedmur'dan Tillo'ya Manevi Yolculuk

Şeyh Hamza El-Kebir Hazretleri'nin hayat hikâyesi, İslam coğrafyasının farklı bölgeleri arasındaki manevi bağların ne denli güçlü olduğunu gözler önüne serer. Hıms Vilayeti'ne bağlı Tedmur bölgesinden yola çıkan bu büyük zat, ilahi bir çağrıyla Tillo'ya yerleşmiş ve burada köklü bir manevi gelenek inşa etmiştir. Soyunun büyük sahabi Halid Bin Velid (R.A.) ile bağlantısı, onun taşıdığı manevi mirasın ne denli köklü olduğunu gösterir.

Şeyh Hamza El-Kebir'in babası Ebu Said-i Mağzuni, Abdülkadir Geylani Hazretleri (1077-1166) ile çağdaştır ve karşılıklı ders verecek düzeyde ilmi bir yakınlıkları vardır.

Bu ilmi ve manevi bağ, Şeyh Hamza El-Kebir'in yetiştiği atmosferin ne denli bereketli olduğunu ortaya koyar. Tasavvuf geleneğinin en parlak dönemlerinden birinde, büyük velilerin sohbetlerinde şekillenen bir ilim ve irfan ortamında yetişen Şeyh Hamza, aldığı bu manevi mirası Anadolu topraklarına taşımıştır. Hicri 669 / Miladi 1271 yılında vefat eden bu mübarek zat, ardında sadece bir türbe değil, nesiller boyu devam edecek bir manevi okul bırakmıştır.

Kutb'ul Aktab Makamına Ulaşan Veli

Tasavvuf geleneğinde "Kutb'ul Aktab" makamı, manevi hiyerarşinin en yüce mertebelerinden biri olarak kabul edilir. Şeyh Hamza El-Kebir Hazretleri'nin bu makama ulaştığı, dönemin büyük velilerinden İsmail Fakirullah Hazretleri tarafından da teyit edilmiştir. Bu manevi konum, onun sadece kendi zamanında değil, sonraki asırlarda da Tillo'nun en önde gelen velilerinden biri olarak anılmasını sağlamıştır.

Bir velinin manevi makamı, onun içsel yolculuğunun derinliğini ve Allah'a olan yakınlığını ifade eder. Şeyh Hamza El-Kebir'in ulaştığı bu yüce mertebe, onun hayatını tamamen maneviyata adamış, nefis mücadelesinde zirveye ulaşmış bir insan-ı kâmil olduğunun işaretidir. Türbesini ziyaret edenler, bu manevi atmosferin izlerini hâlâ hissedebilmektedir.

Hamzeviyye Tarikatının Kurucusu

Hamzeviyye tarikatı, Şeyh Hamza El-Kebir Hazretleri tarafından kurulmuş ve onun adıyla anılmaya başlamış bir tasavvuf yoludur. Bu tarikat, İslam'ın özünü yaşama, nefsi terbiye etme ve Allah'a yakınlaşma konusunda kendine özgü bir metot geliştirmiştir. Anadolu'nun manevi coğrafyasında önemli bir yer edinen Hamzeviyye, yüzyıllar boyunca binlerce müridin manevi eğitiminde rol oynamıştır.

Şeyh Hamza El-Kebir, Hamzeviyye tarikatının kurucusu ve öncüsüdür. İsmail Fakirullah Hazretleri tarafından da teyit edilen Kutb'ul Aktab makamına ulaşmış, Tillo'nun en önde gelen velilerinden biri kabul edilir.

Bir tarikatın kurucusu olmak, sadece teorik bir öğreti geliştirmek değil, aynı zamanda o öğretiyi kendi hayatında yaşayarak örnek olmak anlamına gelir. Şeyh Hamza El-Kebir'in kurduğu bu manevi okul, onun vefatından sonra da evlatları ve müridleri aracılığıyla devam etmiş, Tillo'yu Anadolu'nun önemli tasavvuf merkezlerinden biri haline getirmiştir.

On İki Evladın Velayet Mirası

Şeyh Hamza El-Kebir Hazretleri'nin hayatındaki en dikkat çekici hususlardan biri, on iki erkek çocuğunun tamamının velayet makamına ulaşmış olmasıdır. Bu olağanüstü durum, İslam tasavvuf tarihinde eşine az rastlanan bir bereketlilik örneğidir. Her biri babasının manevi mirasını farklı coğrafyalarda yaşatan bu evlatlar, Tillo ve çevresinin manevi ikliminin oluşmasında büyük rol oynamışlardır.

Evlatlarından Şeyh Mücahid, Şeyh Hasan, Şeyh Yasin ve Şeyh Numan Tillo'da medfundur ve türbeleri bugün ziyaret edilmektedir. Şeyh Halil Ferd ve Şeyh Muhammed er-Radiyî gibi isimler ise Siirt'in farklı bölgelerinde huzur bulmuşlardır. Bu manevi coğrafya, bir ailenin nasıl bir bölgenin tamamına manevi bir atmosfer kazandırabileceğinin canlı bir örneğidir.

On iki erkek çocuğunun tamamının velayet makamına ulaştığı ve bölgedeki manevi iklimin oluşmasında büyük rol oynadıkları kabul edilir. Çocuklarından Şeyh Mücahid, Şeyh Hasan, Şeyh Yasin ve Şeyh Numan Tillo'da; Şeyh Halil Ferd ve Şeyh Muhammed er-Radiyî gibi isimler ise Siirt genelinde medfundur.

Bu manevi soy ağacı, Tillo'yu sadece bir yerleşim yeri olmaktan çıkarıp, nesiller boyu sürecek bir maneviyat merkezi haline getirmiştir. Bugün Tillo'yu ziyaret edenler, bu bereketli ailenin izlerini her köşede hissedebilmektedir.